Kartoteka SBKC: HECZKO (HETSCHKO) Alfred

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Alfred Seweryn HECZKO (HETSCHKO)

 *7 X 1854 (Stadło, Galicja) †9 I 1933 (Ligotka Kameralna)

Genealogia

Nauczyciel, entomolog.

„Tu u nas na Kotarzu odkrył prof. Heczko mro­wisko, w którem mrówki trzymają sobie niewolników. Ci mrówczy niewolnicy są mniejsi od swych mrówczych panów i są barwy czarnej, przez co zachodzi wiel­ka analogja z niewolnikami murzynami” („Ewangelik”).

Wspomnienie pośmiertne 

„Ewangelik” (Czeski Cieszyn), nr 4 z 21 I 1933, s. 3 [tam miejsce ur.: Gawłów]. 

Franz Heikertinger, Alfred Hetschko, „Wiener Entomologische Zeitung” 50, 1933, s. 2.

Opracowania

Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950 (ÖBL), t. 2, Wien 1959, s. 306 [tam jako: Alfred Hetschko].

Józef Golec, Stefania Bojda, Słownik biograficzny ziemi cieszyńskiej, t. 3, Cieszyn 1998, s. 96–97 [tam jako: Alfred Hetschko].

Kartoteka SBKC: DOMAGALSKI Ignacy

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Ignacy DOMAGALSKI

 *1860 (Płock) †1928 (Piastów)

Działacz spółdzielczy.

Opracowania

Stanisław Głąbiński, Domagalski Ignacy (1860–1928), spółdzielca, działacz narodowy, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 5, 1939–1946, s. 291–292.

Józef Golec, Stefania Bojda, Słownik biograficzny ziemi cieszyńskiej, t. 1, Cieszyn 1993, s. 81 [miejsce zgonu: Warszawa].

Janusz Spyra, Pieniądz w służbie społeczeństwa. Towarzystwo Oszczędności i Zaliczek i inne polskie instytucje bankowości spółdzielczej na Śląsku Cieszyńskim. 150 lat Banku Spółdzielczego w Cieszynie 1873–2023, Cieszyn 2023, s. 191–192 [miejsce zgonu: Piastów].

Kartoteka SBKC: FRYCZ vel SKOCZOWSKI Bartłomiej

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Bartłomiej FRYCZ vel SKOCZOWSKI

 *? †między 1615 a 1623

Mieszczanin cieszyński, rajca miejski Cieszyna.

Opracowania

Wacław Gojniczek, Elity władzy w Cieszynie na przełomie XVI i XVII wieku, [w:] Samorządowość i elity władzy w Cieszynie na przestrzeni dziejów, red. Idzi Panic, Cieszyn 2002, s. 77 [tam jako Bartosz Skoczowski; data zgonu: ok. 1623].

Wacław Gojniczek, Przywilej księżnej cieszyńskiej Sydonii Katarzyny dla mieszczanina Bartłomieja Frycza vel Skoczowskiego, cieszyńskiego mytnego z 1591 roku, „Bielsko-Bialskie Studia Muzealne” 8, 2025, s. 147–156, zwł. 151–153.

Kartoteka SBKC: WENGLARZY Jakub

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Jakub WENGLARZY

 *? †?

Chałupnik w Rudniku nr 21.

Jako wójt Rudnika poświadczony w 1835 i 1837 r. [Parafia rzymskokatolicka pw. św. Michała Archanioła w Kończycach Wielkich, Metryki chrztów 1807–1857, Rudnik, s. 93, 97].

Kartoteka SBKC: AMON Józef

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Józef AMON

 *1744 (Wiedeń) †po 1812

Złotnik, w 1812 r. pracował w Cieszynie.

Opracowania

Witold Iwanek, Słownik artystów na Śląsku Cieszyńskim, Bytom 1967, s. 75 (nr 520).

Kartoteka SBKC: CYMOREK Jerzy

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Jerzy CYMOREK

 *4 IX 1867 (Karpętna) †2 III 1918 (Oldrzychowice)

Właściciel tartaku parowego w Oldrzychowicach.

„[W] wykonaniu ostatniej woli zapisał legat w wysokości 100 koron, od którego procenta przeznaczone sa na stypendyum dla biednego ucznia gimnazyum polskiego w Cieszynie” („Poseł Ewangelicki”).

Wspomnienia pośmiertne 

„Poseł Ewangelicki”, nr 10 z 9 III 1918, s. 3-4 [uwaga: na stronie tytułowej gazety błędnie 9 III 1919].

Kartoteka SBKC: CYMOREK Jan

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Jan CYMOREK

 *1853 †15 I 1923 (Cieszyn)

Restaurator w Cieszynie.

Wspomnienia pośmiertne 

„Nowy Czas”, nr 3 z 21 I 1923, s. 6.

Kartoteka SBKC: ŁAMACZ Adam

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Adam ŁAMACZ

 *1704 †1 VII 1766 (Wędrynia)

W metryce zgonu określony jako „Miles Hispanus” (dosłownie: żołnierz hiszpański) [Zemský archiv v Opavě, Matriky, sign. Ja IX 21, k. 51v].

Kartoteka SBKC: MILERSKA Anna

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Anna MILERSKA

 *28 II 1677 (Nydek) †?

Córka Pawła Milerskiego i Jadwigi, odnotowana w księdze Locus Puerorum natorum in pago Nidek ab An. D. 1677.

Lektura tej księgi w 1940 r. dała początek onomastycznym zainteresowaniem Władysława Milerskiego. Sama księga jednak zaginęła. W 1979 r. Władysław Milerski szukał jej bez skutku: nie było jej ani w parafii wędryńskiej, ani w opawskim archiwum.

Opracowania

Władysław Milerski, Dokument o Pawle z Milerza, „Kalendarz Śląski” 1988, s. 75.

Kartoteka SBKC: CHILLA Leo

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Leo CHILLA

 *13 VI 1856 (Cieszyn) †27 VIII 1923 (Wiedeń)

Architekt, nauczyciel.

Wspomnienia pośmiertne

„Reichspost”, nr 238 z 30 VIII 1923, s. 4. 

„Wiener Zeitung”, nr 198 z 30 VIII 1923, s. 3.

Opracowania 

Ostschlesische Porträts, red. Karl Walter Neumann, t. 1, Berlin 1991, s. 122.

Kartoteka SBKC: BOHUCKI Maciej

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Maciej BOHUCKI

 *? †?

Wójt Końskiej.

Jako wójt Końskiej poświadczony w 1788 r. [Zemský archiv v Opavě, Josefský katastr, inv. č. 738, sig. II/107].

Kartoteka SBKC: STANIOSZEK Franciszek

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Franciszek STANIOSZEK

 *1815 albo 1816 †25 IV 1876 (Dziećmorowice)

Właściciel gruntu w Dziećmorowicach, działacz społeczny.

Był delegatem Towarzystwa Naukowej Pomocy Księstwa Cieszyńskiego.

Wspomnienie pośmiertne

„Gwiazdka Cieszyńska”, nr 19 z 6 V 1876, s. 154.

Kartoteka SBKC: FRIEDMAN (z domu MARSZAŁEK) Maria

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Maria (z domu MARSZAŁEK) FRIEDMAN

 *1882 (Jabłonków) †1955

Tkaczka w Jabłonkowie.

Jej opowieści jako jednej z ostatnich tkaczek jabłonkowskich spisał Karol Piegza [O jabłonkowskich tkaczach, „Zwrot” 9, 1957, nr 7–8, s. 22].

Kartoteka SBKC: BRZUSKA Eugeniusz

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Eugeniusz BRZUSKA

 *7 III 1885 (Rychwałd) †8 X 1938 (Ogrodzona)

Ksiądz rzymskokatolicki, polski działacz polityczny i społeczny.

„Niespełna rok później, kiedy rozgorzała II wojna światowa, grobem ks. Eugeniusz Brzuski interesowały się władze niemieckie, upewniając się, czy figurujący na ich listach wśród przeznaczonych do likwidacji działaczy narodowych ks. Eugeniusz Brzuska naprawdę już nie żyje” [Władysław Szweda, Z dziejów Ogrodzonej, Ogrodzona 2008, s. 147].

Opracowania

Józef Golec, Stefania Bojda, Słownik biograficzny ziemi cieszyńskiej, t. 1, Cieszyn 1993, s. 48–49. 

Władysław Szweda, Z dziejów Ogrodzonej, Ogrodzona 2008, s. 142–147.

Kartoteka SBKC: MACURA Adam

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Adam MACURA

 *22 VIII 1848 (Dzięgielów) †20 I 1913

Genealogia

Nauczyciel.

Ukończył szkołę ludową w Puńcowie, później uczył się w gimnazjum ewangelickim w Cieszynie i tamtejszym seminarium nauczycielskim, które ukończył w 1867 r. W czasie wakacji dorabiał jako poganiacz wołów. Nie chcąc przyjąć posady młodszego nauczyciela w Kowalach, zatrudnił się w kancelarii Kluckiego. W 1868 r. został młodszym nauczycielem w Ustroniu Polanie. Dwa lata później został nauczycielem w szkole ewangelickiej w Końskiej. Pracował tam do przejścia na emeryturę w 1907 r. Jego zasługą przeprowadzenie połączenia szkół katolickiej i ewangelickiej, budowa nowej szkoły w 1903 r. i lokalizacja mosty nad Olzą (lobbowano za lokalizacją bliżej Trzyńca). Prezbiter zboru w Cieszynie.

Kiedy pracował w Końskiej, „to go często można było zobaczyć przy ławie w Końskiej, jak czytając gazetę i paląc fajkę, pasał gęsi” („Poseł Ewangelicki”).

Pierwszy redaktor „Posła Ewangelickiego”.

Został pochowany na cmentarzu ewangelickim w Cieszynie.

Wspomnienia pośmiertne

„Poseł Ewangelicki”, nr 4 z 25 I 1913, s. 1–2, 5.

Opracowania

Józef Golec, Stefania Bojda, Słownik biograficzny ziemi cieszyńskiej, t. 2, Cieszyn 1995, s. 130.

Kartoteka SBKC: ŚNIEGOŃ Emil

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Emil ŚNIEGOŃ

 *26 I 1852 (Wisła) †1879

Genealogia

Nauczyciel. 

W czasie nauki w gimnazjum należał do polskiego stowarzyszenia „Wzajemność” [Jan Galicz, Księga pamiątkowa ku uczczeniu 40 rocznicy założenia Stowarzyszenia „Jedność” w Cieszynie 1886–1926, Cieszyn 1926, s. 157].

W 1869 r. towarzyszył w wycieczce etnograficznej Lucjanowi Malinowskiemu:

„Na Szląsku Austryackiém ogół ludności, kto wie, czy nie jest jeszcze zamożniejszy od Górno-Szlązaków. Między Dolanami spo­tkać można nawet pewien zbytek, dowodzący, iż przywykli do ży­cia wygodnego i przyjemnego. Tak naprzykład, podczas jednej z pieszych wycieczek, spotkałem porządny powóz na resorach, za­przężony dobremi końmi, powożony przez parobka w zwykłym szląskim kaftaniku niebieskim (kamuzola). W głębi siedział poważny, już w wieku, siodłak w płaszczu granatowym , obok niego matrona w stroju ludowym, siedzenie na przodzie zajmował syn i córka, również 'w ubiorach szląskich. Miły to, a niezwykły był dla mnie widok! Pierwszy raz w życiu oglądałem chłopka polskiego w po­wozie! Pan Emil Śniegoń, wiślanin, podówczas uczeń gimnazyum w Cieszynie, który mi towarzyszył właśnie w owéj wycieczce, za­pewniał mnie, że nie jest to rzecz wyjątkowa, że wielu gazdów trzyma powozy dla własnej wygody” [Zarysy życia ludowego na Szląsku, „Ateneum” 1877, s. 102].

Wspomnienie pośmiertne

„Freie Pädagogische Blätter” 1879, s. 770–771.

Kartoteka SBKC: GABRYŚ Jan

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Jan GABRYŚ

 *1839 (Iłownica) †?

Nauczyciel.

Pierwszy nauczyciel w Łyżbicach od 1861 do 1886 r.

Należał do Towarzystwa Jedwabniczego Śląska Austriackiego [„Jahresbericht des Österreichisch-Schlesischen Seidenbau-Vereines” 14, 1872, s. 98].

Opracowania

Tadeusz Gojniczek, Szkoła ludowa w Łyżbicach, „Zwrot” 1995, nr 4, s. 28.

Kartoteka SBKC: FOLWARCZNY Łukasz

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Łukasz FOLWARCZNY

 *(Żuków?) †po 1644

Wójt Oldrzychowic.

19 IV 1636 r. wykupił wójtostwo w Oldrzychowicach, sprzedał je w 1644 r. [Zemský archiv v Opavě, Ústřední správa statků Knížecí komory těšínské, inv. č. 13, k. 3v–4].

Kartoteka SBKC: FOLWARCZNY Jan

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Jan FOLWARCZNY

 *1863 †1951 (Kaczyce)

Właściciel dóbr w Kończycach Małych.

Opracowania

Mariusz Makowski, Zamki nad Piotrówką. Kończyce Małe i Zebrzydowice, Zebrzydowice – Cieszyn 2000, s. 18–19.

Kartoteka SBKC: DENEMARK Franciszek

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Franciszek DENEMARK

 *3 X 1848 (Końska) †?

Genealogia

Stolarz.

„Ogrodnik” w Końskiej. Członek Czytelni Ludowej w Cieszynie [„Sprawozdanie z czynności Czytelni Ludowej w Cieszynie” 1868].