środa, 8 lipca 2026

Kartoteka SBKC: JANIK Michał

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Michał JANIK

 *22 X 1874 (Ulanów) †11 X 1948 (Ulanów)

Nauczyciel, polski działacz społeczny i narodowy.

„Trzeba bowiem pamiętać, że ludzie dobrze ubrani i wykształceni mówili jeszcze w tym czasie w Cieszynie po niemiecku. Dawało się nawet słyszeć z ust ludu rolniczego, że po niemiecku trzeba koniecznie umieć, bo z «naszą rzeczą» (tj. mową) niedaleko zajdzie. Lękano się jeszcze mocnego i pełnego świadomości narodowej odnoszenia się do Niemców i języka niemieckiego. Przezacny Jan Dawid, elektrotechnik w Cieszynie i dobry zresztą narodowiec, mawiał żartem: «Minęły dobre czasy, kiedy nam z trzech stron słoneczko świeciło, kiedy starali się o nas Niemcy, Czesi i Polacy. Wojnę o przyszłość wypada prowadzić łagodnie, ażeby nie pozbywać się za szybko dotychczasowych korzyści...». Tem bardziej byliśmy nieubłagani w domaganiu się języka polskiego w każdym sklepie, gospodzie, czy u władzy. Prowadziło to nieraz do większych i mniejszych konfliktów, z których przeważnie wychodziliśmy zwycięsko. Pamiętam, że gdy raz żaden z kelnerów restauracji kolejowej w Cieszynie nie chciał nas rozumieć i odpowiadać nam po polsku, wnieśliśmy zażalenie do dyrekcji kolejowej w Koszycach i wygraliśmy sprawę. Dano nam odpowiedź na piśmie, że odtąd będzie zawsze w restauracji przynajmniej jeden kelner, mówiący po polsku” [Michał Janik, Wspomnienia cieszyńskie, Cieszyn 1929 (odbitka), s. 4].

Opracowania

Franciszek Bielak, Janik Michał (1874–1948), nauczyciel, historyk literatury, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 10, 1962–1964, s. 514–515.

Józef Golec, Stefania Bojda, Słownik biograficzny ziemi cieszyńskiej, t. 3, Cieszyn 1998, s. 105.

wtorek, 7 lipca 2026

Kartoteka SBKC: KOWARZ Benedykt

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Benedykt KOWARZ

 *? †?

Nauczyciel.

Kierownik szkoły (katolickiej) w Grodziszczu w latach 1852–1873; „był miłośnikiem muzyki i uczył tejże dorosłą młodzież. Z wyćwiczoną kapelą chodził na odpusty do Frydku” [Józef Topiarz, Szkolnictwo w Grodziszczu, „Nasz Kraj”, nr 3 z 20 I 1933, s. 3].

„Wielki miłośnik muzyki, który w chwilach wolnych od nauki drutował garnki i oprawiał książki” [Alfred Kocur, Z dziejów szkolnictwa, „Zwrot” 1975, nr 5, s. 47].

Kartoteka SBKC: PROCHORZ Jan

Słownik biograficzny Księstwa Cieszyńskiego [kartoteka]

Jan PROCHORZ

*? †?

Wójt Wędryni. 

Jako wójt Wędryni odnotowany w urbarzu z 1655 r. [Jiří Tichánek, Jan P. Štěpánek, Fojtství na Frýdecko-Místecku, Ostrava 2009 (jako Jonek Prochorzi)].